Home Wetenschappelijke Onderzoek Prionziekten Boviene spongiforme encefalopathie (BSE)
Afdrukken E-mail

Boviene spongiforme encefalopathie (BSE)

ANDERE NAAM :

Gekkekoeienziekte

ALGEMENE INFORMATIE :

  • Geen infectieus agens; de ziekte is het gevolg van een verandering in conformatie in een door de gastheer gecodeerd eiwit.
  • Het gaat hier om een aangifteplichtige ziekte.

IN EEN PAAR LIJNEN :

Boviene spongiforme encefalopathie (BSE)
Typische houding van een koe getroffen door BSE (bevestigd geval in België)
Boviene spongiforme encefalopathie (BSE) behoort tot de prionziekten die traag progressieve, dodelijke overdraagbare neurodegeneratieve ziekten zijn die mensen en meerdere diersoorten treffen.
Na het begin van de epidemie in het Verenigd Koninkrijk in 1986 werd BSE een aangifteplichtige ziekte in de Europese Unie (1990).
In 1997 werden er verordeningen van toepassing voor het epidemietoezicht voor overdraagbare spongiforme encefalopathieën (OSE) bij herkauwers in de EU, waaronder massale slachtingen en een compensatiebeleid. In dit "passieve" toezichtsysteem werden klinisch verdachte gevallen in de boerderij of het slachthuis onderzocht op OSE.
Deze gevallen werden gecontroleerd door middel van histopathologisch en immunohistochemisch onderzoek van de hersenen alsook door middel van onderzoek naar met scrapie geassocieerde fibrillen (SAF) met de transmissie elektronmicroscoop. Heden ten dage (2013) worden deze in de eerste instantie gecontroleerd via de ELISA snelle TSE test waarna (afhankelijk van de kwaliteit van het staal) immunohistochemie en / of Western blotting voor TSE. Bijkomend wordt ook nog steeds gebruik gemaakt van histopathologisch onderzoek, maar nu (daar er geen klinische gevallen meer gevonden werden in de laatste jaren) voornamelijk in het kader van de differentiaal diagnostiek.

 

In dit kader werden er, buiten het UK, van 1997 tot 2000 slechts een paar gevallen van BSE gedetermineerd. Als gevolg hiervan ontwikkelde de EU een werkwijze om een betere geografische BSE-risico inschatting (GBR, bestaande uit klasse I tot IV) te maken. Deze GBR bestaat uit 4 niveaus waarvan klasse I het laagst is, wat wil zeggen dat het zeer onwaarschijnlijk is dat één of meer dieren klinisch of preklinisch besmet zijn.
De meerderheid van de Europese Lidstaten bevonden zich in klasse III. Een aantal landen hadden geen enkel geval van BSE voor 2001 ondanks hun redelijk hoog GBR-niveau.

Om de gezondheid van consumenten te beschermen verordende de EC daarom de introductie van snelle BSE-tests op alle geslachte vee ouder dan 30 maanden en op risicopopulaties zoals uit noodzaak geslachte dieren en dieren die dood aangetroffen werden op de boerderij ("actief" toezicht).

De snelle BSE diagnosetesten in de EU wezen erop dat BSE inderdaad aanwezig is in de meeste EU-27-landen. Deze gegevens verbeterden de bepaling van het GBR-niveau.
Boviene spongiforme encefalopathie (BSE)
Histopathologische kleuring met hematoxyline-eosine (HE): typische vacuole in een dendriet van een neuron van de hersenstam van een koe getroffen door BSE
Bovendien werd nu bevestigd dat BSE een wereldwijd probleem was, voornamelijk als gevolg van de invoer van besmette producten en dieren in het verleden.
Uit onderzoek bleek dat alle BSE-gevallen in de EU veroorzaakt werden door één stam. Echter, onlangs werden er twee (zeldzame) atypische vormen van BSE (H-type en L-type of "BASE") geïdentificeerd.
Sinds de eerste BSE-gevallen in het VK in 1987 werden er meer dan 183.000 BSE-gevallen vastgesteld in het VK, wat ongeveer 98% van alle BSE-gevallen in de wereld vertegenwoordigt.
De epidemie bereikte in het VK zijn hoogtepunt in 1992 met meer dan 37.000 gevallen. In 2008 werden slechts 17 gevallen aangetroffen. De evolutie van de epidemie in het VK staat hieronder geïllustreerd.

 

Boviene spongiforme encefalopathie (BSE)

 

Buiten het VK werd BSE aan het eind van 2008 gerapporteerd in Ierland (1.630 gevallen), Portugal (1.036), Frankrijk (998), Spanje (733), Zwitserland (467), Duitsland (416), Italië (143), Nederland (85), Polen (58), Japan (34), Tsjechische Republiek (28), Slowakije (23), Denemarken (15), Canada (14), Slovenië (8), Oostenrijk (6), VS (3), Luxemburg (3), Oman (2), Liechtenstein (2), Finland (1), de Falklandeilanden (1) en Israël (1). Tot op vandaag zijn er 133 gevallen aangetroffen in België. Het laatste Belgische geval dateert van 2006.
Op Belgisch en Europees niveau werden er een aantal BSE-voorkomende maatregelen genomen om de gezondheid bij mensen en dieren te beschermen. De belangrijkste zijn:
  • 1994: Verbod op vleesbeendermeel in de hele EU (94/38/EG)
  • 1997: Koninklijk Besluit over het epidemietoezicht voor OSE en vleesbeendermeelproductie aan 133°C/3bar/20min/100% relatieve vochtigheid (96/449/EG)
  • 1998: Verwijderen van gespecificeerd risicomateriaal afkomstig van runderen en schapen (SRM)
  • 2000: EU SRM-verbod (97/534/EC, bekrachtigd door 2000/418/EG)
  • 2001: Verplichte snelle BSE-tests voor runderen ouder dan 30 maanden (2000/374/EG), totaal verbod op vleesbeendermeel, inclusief vismeel (2000/764/EG), wervelkolom boven 12 maanden is SRM (2001/233/EG) en verordening voor preventie, controle en uitroeiing van OSE en veiligheid van van runderen afgeleid materiaal (gelatine, vet, talk, schoonheidsproducten, geneesmiddelen, separatorvlees, dicalciumfosfaat, biologische meststoffen, dierlijk afval) (2001/999/EG)
  • 2012 : Belgie wordt gecatalogeerd in de lijst van landen met een verwaarloosbaar BSE risico (OIE resolutie N° 16, 80th General Session May 2012)
    2013 : België stopt van het testen van gezonde dieren in het slachhuis (1 jan 2013).

 

Boviene spongiforme encefalopathie (BSE)

Afsnijden van stukken van de hersenstam opgenomen in paraffine - laboratorium CODA-CERVA

ROL VAN HET CODA-CERVA :

Het CODA-CERVA is het belgisch nationaal referentielaboratorium voor Boviene spongiforme encefalopathie (BSE).

  • DIAGNOSE
Ja
  • ONDERZOEK
Ja
  • EXPERTISE
Ja


WETENSCHAPPELIJK TEAM :

Stefan Roels

Boviene spongiforme encefalopathie (BSE)
Afscheiding van de kudde van een koe getroffen door BSE (bevestigd geval in België) = gedrag in overeenkomst met BSE-verdachten

CODA-CERVA PUBLICATIES :

2010

-Alexandre Dobly, Jan Langeveld , Lucien van Keulen , Caroline Rodeghiero , Stéphanie Durand , Riet Geeroms , Patrick Van Muylem , Jessica De Sloovere , Emmanuel Vanopdenbosch and Stefan Roels : No H- and L-type cases in Belgium in cattle diagnosed with bovine spongiform encephalopathy (1999-2008) aging seven years and older BMC Veterinary Research 2010, 6:26
doi:10.1186/1746-6148-6-26

 

2009
- Roels S, Dobly A, De Sloovere J, Geeroms R, Vanopdenbosch E. Listeriosia monocytogenes-associated meniningoencephalitis in cattle clinically suspected of bovine spongigiform encephalopathy in Belgium (1998- 2006). (2009) Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift 78, 177-181

2008
- Roels S, Lausberg P, Letellier C, Vanopdenbosch E. Cerebellar cortical atrophy in a Belgian Blue cow associated with lesions described in Human Norma-Jaeken disease. (2008) Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift 77 (6), 411-414.

2006
- Plouvier B, Berkvens D, Mennens K, Vanopdenbosch E, Roels S and Saegerman S. Actualisation and interval validation of an helping tool for BSE clinical decision in Belgium (2006) Epidémiologie et santé animale 50, 105-111.

2005
- Penders J, Berkvens D, Saegerman C, Praet N, Dispas M, Verbraeken S, Roels S and Thiry E. Estimation of the true BSE prevalence in Belgium during 2002 and 2003 (2005) Epidémiologie et santé animale 47, 113-121.
- Saegerman C., Berkvens D., Claes L., Dewaele A., Coignoul F., Ducatelle R., Cassart D., Brochier B., Costy F., Roels S., Deluyker H., Vanopdenbosch E. & Thiry E.. Population-level retrospective study of neurologically expressed disorders in ruminants before the onset of bovine spongiform encephalopathy (BSE) in Belgium, a geographic BSE risk III country. (2005).. Journal of Clinical Microbiology 43, 862-869.

Boviene spongiforme encefalopathie (BSE)
Immunohistochemische kleuring van de hersenstam van een koe getroffen door BSE: bemerk de meervoudige positieve kleuring (bruinachtig).
2004
- De Bosschere H, Roels S & Vanopdenbosch E. Atypical Case of Bovine Spongiform Encephalopathy in an East-Flemish Cow in Belgium (2004) Journal of Applied Research in Veterinary Medicine 2 (1), 52-54.
- Gofflot S, El Moualij B, Zorzi D, Melen L, Roels S, Quatpers D, Grassi J, Vanopdenbosch E, Heinen E and Zorzi W. Immuno Quantitative Polymerase Chain Reaction for Detection and Quantification of Prion Protein. (2004) Journal of Immunoassay and Immunochemistry 25(3), 241-258.
- Roels S, De Bosschere H, Saegerman C, Dechamps P, Vanopdenbosch E. BSE : Surveillance and testing in Belgium (2004) . New Food, issue 1, 36-40.
- Saegerman C, Speybroeck N, Roels S, Vanopdenbosch E, Thiry E & Berkvens D. Decision support tools in clinical diagnosis in cows with suspected bovine spongiform encephalopathy (2004). Journal of Clinical Microbiology 42 (1),172-178.
- Vanopdenbosch E and Roels S. BSE: diagnosis and control, the consequences for human health and geographical BSE risk (2004) Le Médecin Vétérinaire du Quebec, 34 (1&2), 94-95.

2003
- Roels S, Walravens K, Saegerman C, Thelissen M, Vanopdenbosch E & Godfroid J. Mycobacterium bovis meningitis in cattle with clinical suspicion of bovine spongiform encephalopathy. (2003)The Veterinary Record 152, 807-808.
- Saegerman C, Speybroeck N, Roels S, Vanopdenbosch E, Thiry E & Berkvens D. Amélioration de la détection d'une maladie émergente : Exemple de l'encephalopathie spongiforme bovine (2003) Epidémiologie et santé animale 44, 61-77.

- Saegerman C, Claes L, Dewaele A, Desmecht D, Rollin F, Hamoir J, Gustin P, Czaplicki G, Bughin J, Wullepit J, Laureyns J, Roels S, Berkvens D, Vanopdenbosch E & Thiry E. . Diagnostic différentiel des troubles à expression nerveuse dans l'espèce bovine en Europe occidentale / Differential diagnosis of neurologically expressed disorders in Western European cattle. (2003) Revue scientifique et technique de l'OIE 22 (1), 61-102.
2002
- Polak M, Rozek W, Rola J, Larska M, Zmudzinski JF, Kozaczynski W, Reichert M, Wijaszka T, Ankiewicz K, Pirog-Komorowska A, Roels S. First cases of BSE in Poland (2002) Medycyna Wet. 58, 852-856
- Roels S, De Meyer G & Vanopdenbosch E. Choroid plexus hyperplasia in an adult cow with clinical suspicion of bovine spongiform encephalopathy (BSE). (2002) . Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift 71, 359-361.
- Roels S, De Meyer G, Tedik K, Foubert R & Vanopdenbosch E. Variation of mass (volume) taken with the calibrated syringe and of the results provided by the Platelia BSE test (BIORAD) upon storage of brain stem samples at - 20°C. (2002) Animal Research 51, 493-499.

2001
- Roels S, De Meyer G & Vanopdenbosch E. Encephalopathie spongiforme bovine et variante de la maladie de Creutzfeldt-Jakob : quelques informations concernant l'origine, le diagnostic, l'épidemiologie, l'analyse du risque et l'avenir (2001). Annales de Médecine Vétérinaire 145, 333-341.
- Saegerman C, Deschamps P, Roels S, Petroff K, Geeroms R, Torck G, Dufey J, Fourez R, Hamelrijckx M, Cormann A, Viatour P, De Coninck V, Lomba F, Vermeersch J-P, Hallet L, Lhost O, Leemans M, Vandersanden A, Peharpre D, Brochier B, Costy F, Pastoret PP, Thiry E, Vanopdenbosch E., Epidémiosurveillance de l'encephalopathie spongiforme bovine en Belgique: bilan de l'année 1999. (2001) Annales de Médecine Vétérinaire 145, 47-58

2000
- Debecker D, Roels S en Vanopdenbosch E. BSE onderzoek: opsporen van PrPres door middel van de BIO-RAD Platelia BSE kit. (2000) Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift 69, 382-384.
- Roels S, Charlier G, Letellier C, Meyer G, Schynts F, Kerkhofs P, Thiry E and Vanopdenbosch E. A natural case of bovine herpesvirus 1 meningo-encephalitis in an adult cow. (2000). The Veterinary Record 146 (20), 586-588.
- Vanopdenbosch E, Roels S. BSE en variant CJZ: nieuwe inzichten en achtergrondinformatie. (2000) Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift 69, 371-376.

1999
- Saegerman C, Deschamps P, Vanopdenbosch E, Roels S, Petroff K, Dufey J, Van Caenegem G, Devreese D, Varewyck H, Decraemere H, Desmedt I, Cormann A, Torck G, Hallet L, Hamelrijckx M, Leemans M, Vandersanden A, Peharpre D, Brochier B, Costy F, Mullier P, Thiry E, Pastoret PP. Epidémiosurveillance de l'encephalopathie spongiforme bovine en Belgique: résultats 1998. (1999) Annales de Médecine Vétérinaire 143, 425-436. Epidemiologische bewaking van boviene spongiforme encefalopathie in België: in 1998. (2000) Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift 69, 197-206.

1998
- Vanopdenbosch E, Roels S. Het ontstaan van de BSE-epidemie in het Verenigd Koninkrijk en de huidige stand van zaken in de Europese Unie (1998) Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift 67, 252-258.
- Vanopdenbosch E, Dechamps P, Dufey J, Roels St, Mullier P, Hallet L, Brochier B, Costy F, Pastoret PP. Le Premier Cas d'Encephalopathie Spongioforme Bovine Diagnostique en Belgique (1998) Les Annales de la Médicine Vétérinaire 142, 111-118.