Afdrukken E-mail

Hormoonverstoorders

CONTEXT

Heel wat stoffen (contaminanten) die we via onze voeding opnemen, interfereren met het hormonaal systeem van mens of dier. Dit komt doordat ze het transport, de synthese of metabolisatie van hormonen beïnvloeden, of rechtstreeks met de hormoonreceptor te interageren waardoor ze zelf een effect teweeg te brengen (agonist) of het effect van het natuurlijk hormoon te beletten (antagonist).

Het "International Programme for Chemical Safety (IPCS)" en andere experts omschreven hormoonverstorende stoffen als volgt: "Een hormoonverstorende stof is een stof of een exogeen mengsel van stoffen die één of meer functies van het endocrien systeem verstoren en als gevolg daarvan schadelijke gezondheidseffecten veroorzaken in een intact organisme, zijn nageslacht of (deel)populaties daarvan." (EC, 1999). Deze hormoonverstoorders kunnen van verschillende oorsprong zijn: natuurlijke hormonen (afkomstig van mens en dier); synthetische hormonen of farmaceutische stoffen (anticonceptie, geneesmiddelen...), natuurlijke bestanddelen (mycotoxines, fytoestrogenen, ...), chemische contaminanten (ftalaten, organotins, pesticides, dioxines, PCBs, vlamvertragers, ...).

Hormoonverstoorders

Veel gezondheidseffecten zijn te wijten aan de interactie van deze stoffen met (voornamelijk) nucleaire hormoonreceptoren. De bekendste voorbeelden hiervan zijn de receptoren voor de geslachtshormonen estrogen en androgen die effecten teweeg brengen op de reproductie en vruchtbaarheid. Hormoonverstoorders kunnen echter ook ingrijpen op heel wat receptoren die een rol spelen bij celgroei, differentiatie, ontwikkeling, homeostase en metabolisme.. Bij een verstoring kan dit leiden tot proliferatieve, reproductieve en metabole ziektes zoals bvb kankers, onvruchtbaarheid, zwaarlijvigheid of diabetes.

ROL VAN HET CODA-CERVA

Zelf gefinancierd onderzoek

Hoewel eetgewoonten en fysieke activiteit nog steeds bepalend zijn voor zwaarlijvigheid, is er een groeiende aandacht voor het feit dat ook hormoonverstoorders hierbij een rol kunnen spelen. Er zijn verschillende mechanismen gekend via dewelke hormoonverstoorders kunnen bijdragen tot zwaarlijvigheid. Het is reeds langer geweten dat oestrogenen en androgenen een effect hebben op ons gewicht. Belangrijker echter is de interactie van PPARy (Peroxisome proliferator-activated receptor) met deze hormoonverstoorders.

PPARy is de belangrijkste regulator van vet ontwikkeling, activatie ervan leidt tot vetcel differentiatie (om zo de glucose opname uit het bloed te vergroten). Verscheidene agonisten voor deze receptor werden gelinkt aan gewichtstoename in in vivo studies. Gekende verstoorders via PPAR zijn tributyltin, triphenyltin en een aantal ftalaten, ...Hormoonverstoorders

Voorts kan verstoring van onze schildklier of het thyroide systeem ook leiden tot gewichtstoename. De schildklier en de thyroide receptor (TR) spelen een belangrijke rol bij centrale ontwikkeling, basaal metabolisme, hartactiviteit en homeostase. Thyroide hormoonverstoorders kunnen op verschillende plaatsen (iodium opname, hormoon productie, opname van hormoon, conversie tussen T4 en T3, TR activatie en metabolisme van hormoon) het thyroide systeem verstoren. Dit kan leiden tot hypothyroidisme of hyperthyroidisme. Hypothyroidisme is een tekort aan thyroide hormonen T4 en T3. Bij de foetus kan dit leiden tot hersenschade en onvolledige ontwikkeling, bij volwassenen worden vooral cardiovasculaire ziektes hierdoor aangewakkerd. Hyperthyroidisme is een overstimulatie van de schildklier en dus een teveel aan T4 en T3 en wordt geassoicieerd met een versneld metabolisme en vergrote schildklier. Gekende verstoorders voor het thyroide systeem zijn: PCB's, BPA, vlamvertragers, zware metalen en ftalaten.

De focus van ons onderzoek ligt op interacties van PPARy en TRb met mogelijke hormoonverstoorders (zuiver of in verscheidene voedselmatrices) in onze voeding. Hiervoor werd een cellulair screeningssysteem geïmplementeerd met name het CALUX (chemical-activated luciferase gene expression) systeem ontworpen voor TRb en PPARy2 (®Bio Detection System, Amsterdam). Het gaat om een humaan celsysteem waarin de receptor van interesse samen met een luciferase reportergen stabiel werd getransfecteerd. Mogelijke hormoonverstoorders kunnen in deze systemen zowel op hun agonistische als antagonistische activiteit onderzocht worden.

WETENSCHAPPELIJK TEAMHormoonverstoorders

Karine Vandermeiren
Heidi Demaegdt
Luc Pussemier

Contactpersoon : Heidi Demaegdt, Dit e-mailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft JavaScript nodig om het te kunnen bekijken