Home
Afdrukken E-mail

Antibioticumresistentie

Inleiding

De eenheid algemene bacteriologie houdt zich bezig met pathogene bacteriën van dieren (onder andere referentielaboratorium voor mycoplasma infecties en voor typhoïde Salmonella) en daarnaast heeft het een speerpunt in antibioticumresistentie waarbij zowel de moleculaire epidemiologie van resistente kiemen wordt bestudeerd alsook alternatieven voor het gebruik van antibiotica.


Sinds jaren lopen er surveillances op antibioticumresistentie bij Salmonella serotypes en bij pathogene E. coli afkomstig van varkens en runderen. De surveillanceactiviteiten hebben begin dit jaar evenwel een grote uitbreiding gekend door de start van twee nieuw surveillances. Enerzijds is er de surveillance op resistentie bij commensale Escherichia coli en enterkokken. Anderzijds is er een surveillance naar het voorkomen van Methicilline resistente Staphylococcus aureus (MRSA) bij pluimvee.

Surveillance van antibioticumresistentie en de opkomst van cephalosporineresistentie (ESBL/AmpC)

De nieuwe surveillance van commensale E. coli en enterokokken bij zowel kip, vleeskalveren, runderen als varkens heeft als doel om eventuele interventies om resistentie te reduceren, te kunnen evalueren.

poules newsletterHierbij wordt de eerst komende jaren een baselinestudie uitgevoerd waarbij de trends zullen bepaald worden. Het ombuigen van trends zal op het effect van een eventuele interventie duiden. Het kan ook duiden op een welbepaalde evolutie van resistentie. Voor andere kiemen, bv Salmonella, pathogene E. coli zijn reeds heel wat data beschikbaar. De epidemiologie van deze kiemen is evenwel heel verschillend van die van de commensalen.

Zoönotische kiemen worden actief bestreden, en pathogene kiemen hebben een specifieke epidemiologie, waarbij ze slechts tijdelijk in het dier aanwezig zijn en waar dan eventueel tegen behandeld wordt. De belangrijkste trend waargenomen bij deze kiemen is de enorme stijging van cefalosporineresistentie (ESBLs/AmpC gemedieerde resistentie).

Recent werd er rond dit onderwerp bij E. coli van braadkippen een onderzoek afgesloten (Abrisk). Hieruit bleek dat de situatie bij kippen dramatisch is met 40% van de E. coli stammen resistent, 60% van de dieren positief, en 100% van de bedrijven positief. De aanwezige genen waren zeer divers en waren gelokaliseerd op diverse mobiele genetische elementen. Risicofactoren werden ook onderzocht en daaruit bleek dat vooral de broeierij (de oorsprong van de kuikens) als belangrijkste risicofactor naar voor kwam. Daarnaast werden ook stammen van mensen onderzocht zowel afkomstig van België als Afrika. De overdraagbaarheid van een van deze resistenties bleek vlot en snel te verlopen. Er is spijtig genoeg geen direct vergelijkbare informatie beschikbaar ivm het voorkomen van ESBLs en AmpCs bij andere diersoorten. Er lopen momenteel geen specifieke onderzoeksprojecten op het onderwerp.


Bij Salmonella zien we ook een stijging van deze resistentie; er zijn een aantal opvallende uitbraken verder salmo 200 x 162gekarakteriseerd. In het Salmonella rapport van dit jaar kan je zien dat over alle Salmonella serotypes de cefalosporineresistentie prevalentie al 10% is. Bij S. Paratyphy B, is al meer dan 35% van de stammen cefalosporine resistent. Bij pathogene E. coli van varkens (zie rapport) zien we een vertienvoudiging van de resistentie tussen 2007 en 2010. Bijna 20% van de stammen waren vorig jaar resistent. Ook bij pathogene stammen van runderen zien we een stijging.

Deze stijgende trend zet zich mogelijks door de komende jaren. Dit kan een ernstige hypotheek leggen op toekomstige therapieën in de diergeneeskunde. Verder onderzoek naar de achtergrond van deze resistentie is een absolute noodzaak om de epidemiologie ervan te begrijpen en aldus interventies te kunnen voorstellen.

MRSA


Een tweede nieuwe surveillance is het bepalen van het voorkomen en de diversiteit van MRSA bij pluimvee. Hierbij zullen tegen eind 2011 een 450 tal verschillende bedrijven bemonsterd zijn. Het gaat hierbij zowel om legbedrijven als om vleeskuikenbedrijven. Eerder onderzoek toonde aan dat MRSA kon voorkomen bij deze dieren, doch de mate waarin was niet in te schatten. Deze studie zal een goed beeld geven van de uitgebreidheid van de problematiek van MRSA bij pluimvee.


Vanaf 2005, de eerste melding van een nieuw type MRSA bij huisdieren, werd het duidelijk dat deze kiem zich verspreid heeft in verschillende ecosystemen (zie "Methicillin resistente Staphylococcus aureus"). Bij varkenscochon newsletter 200 x 150 180 x 135 hebben de verschillende surveillances, zowel nationale als internationale (zie rapport MRSA en rapport van EFSA), aangetoond dat MRSA ST398 of LA-MRSA (livestock associated MRSA) heel frequent voorkomt in bepaalde landen doch in andere landen nagenoeg afwezig is. België behoort tot de drie landen waar MRSA het meest voorkomt.


Naast surveillances lopen verschillende onderzoeksprojecten rond MRSA. In de eerste plaats wordt de epidemiologie van deze resistentie onderzocht (project MRSA-CO). Hierbij wordt de nadruk gelegd op het reservoir aan methicilline resistentiegenen (mecA). Hierbij worden alle stafylokokken (dus ook de niet aureus stafylokokken) die aanwezig zijn bij dieren onderzocht op de aanwezigheid van mecA. Uit de eerste resultaten van dit onderzoek blijkt er ook bij deze kiemen een reservoir aan resistenties te bestaan. Uit deze studies bleek ook dat naast MRSA ST398 er ook nog gevoelige ST398 stammen circuleren, en dat er ook nog een reservoir bestaat van het mobiel genetisch element (een SCC homoloog).

Er is een nieuw project gestart (project EMIDA MRSA) waarbij de nadruk ligt op de diversiteit van MRSA op Europees niveau. Het is duidelijk dat MRSA sterk verspreid is in de nutsdierpopulatie (zowel varken, pluimvee als rundvee). De pathogeniciteit van deze stam is gelukkig niet hoog, doch gezien de virulentiegenen, die pathogeniciteit van de stam kunnen verhogen, op mobiele genetische elementen gelegen zijn is het belangrijk om de eventuele verspreiding van deze virulentiegenen in LA-MRSA goed in het oog te houden.



Alternatieven voor antibiotica


In enkele projecten wordt uitgezocht wat de beste bestrijdingsmogelijkheden zijn (projecten MRSA IWT et MRSA-phages).

cochon  newsletter 150 x 200

Voor MRSA wordt in de eerste plaats de epidemiologie op bedrijfsniveau bestudeerd, en daarnaast de kiem-gastheer interacties. Uit deze lopende onderzoeken blijkt alvast dat MRSA zeer snel spreidt en dus de neiging heeft om endemisch te worden.


Als alternatieven om de spreiding van de kiem in te dijken wordt gekeken enerzijds naar het gebruik van desinfectantia, en anderzijds naar het gebruik van bacteriofagen, en afgeleide faaglysines. Gezien de enorme contaminatie in positieve bedrijven (zowel van de dieren als de omgeving, inclusief de landbouwer en familie) zal het moeilijk worden om bedrijven negatief te krijgen.


Een oplossing ligt dan ook nog niet binnen hand bereik en verder onderzoek dringt zich op. Momenteel moeten negatieve bedrijven proberen negatief te blijven en aldus moeten veehouders bij elke introductie van nieuwe dieren nagaan of de dieren wel degelijk uit een negatief bedrijf komen. Ook voor andere gezondheidsproblemen wordt de bruikbaarheid van alternatieve behandelingen nagegaan.

CODA-CERVA publicaties over het onderwerp "Surveillance van antibioticumresistentie en de opkomst van cephalosporineresistentie"

Escherichia coli strains from Kenyan patients carrying conjugatively transferable broad-spectrum {beta}-lactamase, qnr, aac(6')-Ib-cr and 16S rRNA methyltransferase genes

Presence of extended-spectrum {beta}-lactamase-producing Escherichia coli in wild geese

In situ ESBL conjugation from avian to human Escherichia coli during cefotaxime administration

Risk factors for ceftiofur resistance in Escherichia coli from Belgian broilers

Complete nucleotide sequence of CTX-M-15-plasmids from clinical Escherichia coli isolates: insertional events of transposons and insertion sequences.

Molecular characterisation of Vibrio cholerae O1 strains carrying an SXT/R391-like element from cholera outbreaks in Kenya: 1994-2007

Broad-spectrum beta-lactamases among Enterobacteriaceae of animal origin: molecular aspects, mobility and impact on public health

Prevalence and persistence of antimicrobial resistance in broiler indicator bacteria

Comparative analysis of extended-spectrum-{beta}-lactamase-carrying plasmids from different members of Enterobacteriaceae isolated from poultry, pigs and humans: evidence for a shared {beta}-lactam resistance gene pool?

Prevalence of antimicrobial resistance among bacterial pathogens isolated from cattle in different European countries: 2002-2004

Occurrence of antimicrobial resistance among bacterial pathogens and indicator bacteria in pigs in different European countries from year 2002 - 2004: the ARBAO-II study

Diversity of extended-spectrum beta-lactamases and class C beta-lactamases among cloacal Escherichia coli Isolates in Belgian broiler farms

Dissemination of an extended-spectrum-beta-lactamase blaTEM-52 gene-carrying IncI1 plasmid in various Salmonella enterica serovars isolated from poultry and humans in Belgium and France between 2001 and 2005

Clonal emergence of extended-spectrum beta-lactamase (CTX-M-2)-producing Salmonella enterica serovar Virchow isolates with reduced susceptibilities to ciprofloxacin among poultry and humans in Belgium and France (2000 to 2003)

Genes and mutations conferring antimicrobial resistance in Salmonella: an update

The clonal spread of multidrug-resistant non-typhi Salmonella serotypes

Salmonella resistant to extended-spectrum cephalosporins: prevalence and epidemiology

Salmonella genomic island 1 multidrug resistance gene clusters in Salmonella enterica serovar Agona isolated in Belgium in 1992 to 2002

Salmonella agona harboring genomic island 1-A

CODA-CERVA publicaties over het onderwerp "MRSA"

Diversity of accessory genome of human and livestock-associated ST398 methicillin resistant Staphylococcus aureus strains

Methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) in food production animals

Methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) ST398 associated with clinical and subclinical mastitis in Belgian cows

Comparison of fingerprinting methods for typing methicillin-resistant Staphylococcus aureus sequence type 398

Methicillin-resistant Staphylococcus aureus ST398 in swine farm personnel, Belgium

Methicillin-resistant Staphylococcus aureus in poultry