Afdrukken E-mail

Antimicrobiële resistentie en de controle er op

Antimicrobiële resistentie is een groot probleem zowel in de diergeneeskunde als in de humane geneeskunde. Kennis van de epidemiologie van antimicrobiële resistentie is van groot belang indien men maatregelen wil kunnen voorstellen om haar voortdurende verspreiding te remmen..

 

Antimicrobiële resistentie is een complex onderzoeksthema. Het behandelt taxonomie, epidemiologie, ziektebeheersing en moleculaire biologie. Daarnaast is er een grote kennis vereist van de chemie.
antibiotiquesWegens deze complexiteit is de focus van de dienst gericht op specifieke resistenties in een aantal geselecteerde bacteriën, namelijk methicillin resistente Staphylococcus aureus, cephalosporineresistente Enterobactericeae en Salmonella . Aan andere bacteriën en resistenties wordt momenteel minder aandacht besteed.

 

In de dienst Voedselgebonden en hoogpathogene Zoönosesen Antibioticumresistentie worden de volgende topics meer in detail bestudeerd: de fenotypische resistentieeigenschappen, de epidemiologie van de antimicrobiële resistentie, de genetische achtergrond van de resistentie, de genetische achtergrond van de bacteriën, lokalisering van resistentiegenen en bepaling van de mobiliteit van het mobiele genetische element in vitro en in vivo.

Daarnaast zijn er een aantal lopende surveillanceprogramma's die voor het FAVV werdenuitgewerkt. Alle gevoeligheidsbepalingen worden door het CODA uitgevoerd. . Enerzijds wordt resistentie bij Salmonella en pathogene Escherichia coli sinds verschillende jaren opgevolgd. Sinds 2011 is er een nieuw programma dat de aanwezigheid van resistentie bij enterokokken en commensale E. coli bij verschillende diersoorten opvolgt.

Naast deze algemene surveillances wordt jaarlijks een surveillance georganiseerd rond de prevalentie van MRSA. In 2010, 2011 en 2012 liep de surveillance bij respectievelijk varkens, pluimvee (zowel legkippen, braadkuikens als kalkoenen) en runderen (melkvee, vleesvee en mestkalveren). In 2007 en 2009 waren er prevalentiestudies bij varkens.


De prevalentie van antimicrobiële resistentie stijgt alsmaar en daarom moet het gebruik van antimicrobiële middelen zo laag mogelijk gehouden worden. In samenwerking met BAPCOC (Belgian Antibiotic Policy Coordination Committee) en AMCRA wordt er gewerkt aan het stimuleren van het rationeel antibioticumgebruik.

Daarnaast werkt het laboratorium  alternatieven uit voor antibacteriële behandelingen om zo het antibioticum gebruik te kunnen verminderen. Momenteel wordt het gebruik van fagen en faaglysines onderzocht in de bestrijding van MRSA en van aviaire pathogene Escherichia coli en wordt het gebruik van fagen en ontsmettingsstrategieën onderzocht. Daarnaast kunnen verschillende voedingssupplementen, zoals zuren, bepaalde bestanddelen van planten,... een rol spelen in bestrijdingsprogramma's.

Bij varkens werd de capaciteit om de transmissie van salmonella te verminderen onderzocht. Dergelijke alternatieve bestrijdingsmethoden zijn in volle uitbouw.

 

Een andere manier om de bestrijding van specifieke resistente bacteriën te onderzoeken, is de studie van de interactie tussen de bacterie en zijn gastheer. De gegevens die zo verkregen worden, kunnen leiden tot geoptimaliseerde uitroeiingsstrategieën waaronder beheersveranderingen, vaccinaties, enz.

 

ROL VAN HET CODA-CERVA :

Het CODA-CERVA is een belangrijk onderzoekscentrum voor antimicrobiële resistentie.

 

Onderzoek behandelt voornamelijk moleculaire epidemiologie van specifieke resistenties en de controle van antimicrobiële resistentie via alternatieve manieren.

 

Ook advies naar het rationeel gebruik van antibiotica behoort tot het onderzoeksgebied. De onderzochte alternatieve manieren zijn: beheersopties, gebruik van ontsmetting, planten extracten, chemische substanties zoals zuren, probiotica, bacteriofagen en afgeleide faaglysinen...
Het onderzoek is niet beperkt tot een specifieke bacteriesoort, maar het meeste onderzoek is uitgevoerd op Salmonella, E. coli, Mycoplasma, Enterococci, Staphyococci en Streptococci.

WETENSCHAPPELIJK TEAM :

Pierre Wattiau

Vicky Jasson


CODA-CERVA PUBLICATIES :

2011

- Smet A, Rasschaert G, Martel A, Persoons D, Dewulf J, Butaye P, Catry B, Haesebrouck F, Herman L, Heyndrickx M. 2011. In situ ESBL conjugation from avian to human Escherichia coli during cefotaxime administration. J Appl Microbiol. 110:541-9.
- Hallin M, De Mendonça R, Denis O, Lefort A, El Garch F, Butaye P, Hermans K, Struelens MJ. Diversity of accessory genome of human and livestock-associated ST398 methicillin resistant Staphylococcus aureus strains. Infect Genet Evol. 2011 Mar;11(2):290-9.

2010

-Vanderhaeghen W., T. Cerpentier, C. Adriaensen, J. Vicca, K. Hermans, and P. Butaye. 2010. Methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) ST398 associated with clinical and subclinical mastitis in Belgian cows. Vet. Microbiol. 144:166-71.

-Vanderhaeghen W., K. Hermans, F. Haesebrouck and P. Butaye. 2010. Methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) in food production animals. Epidemiol. Infect. 138:606-625;

- Persoons D, Dewulf J, Smet A, Herman L, Heyndrickx M, Martel A, Catry B, Butaye P, Haesebrouck F. Prevalence and Persistence of Antimicrobial Resistance in Broiler Indicator Bacteria. Microb Drug Resist., 2010,16(1):67-74.

 

- Bjørkeng EK, Tessema GT, Lundblad EW, Butaye P, Willems R, Sollid JE, Sundsfjord A, Hegstad K. ccrABEnt serine recombinase genes are widely distributed in the Enterococcus faecium and Enterococcus casseliflavus species groups and are expressed in E. faecium. Microbiology. 2010 Dec;156(Pt 12):3624-34.

- Boyen F, Vangroenweghe F, Butaye P, De Graef E, Castryck F, Heylen P, Vanrobaeys M, Haesebrouck F. Disk prediffusion is a reliable method for testing colistin susceptibility in porcine E. coli strains. Vet Microbiol. 2010, 144(3-4):359-62

- Persoons D, Haesebrouck F, Smet A, Herman L, Heyndrickx M, Martel A, Catry B, Berge AC, Butaye P, Dewulf J. Risk factors for ceftiofur resistance in Escherichia coli from Belgian broilers. Epidemiol Infect. 2010 Jun 29:1-7

- Smet A, Martel A, Persoons D, Dewulf J, Heyndrickx M, Claeys G, Lontie M, Van Meensel B, Herman L, Haesebrouck F, Butaye P. Characterization of Extended-Spectrum beta-Lactamases Produced by Escherichia coli Isolated from Hospitalized and Nonhospitalized Patients: Emergence of CTX-M-15-Producing Strains Causing Urinary Tract Infections. Microb Drug Resist. 2010, 16(2):129-34.

- Smet A, Van Nieuwerburgh F, Vandekerckhove TT, Martel A, Deforce D, Butaye P, Haesebrouck F. Complete nucleotide sequence of CTX-M-15-plasmids from clinical Escherichia coli isolates: insertional events of transposons and insertion sequences. PLoS One. 2010 Jun 18;5(6):e11202.

2009

- Smet A., A.Martel, D. Persoons , J. Dewulf, M. Heyndrickx, A. Cloeckaert, K. Praud, G. Claeys, B. Catry, L. Herman, F. Haesebrouck, and P. Butaye. 2009. Comparative analysis of extended-spectrum-ß-lactamase-carrying plasmids from different members of Enterobacteriaceae isolated from poultry, pigs and humans: evidence for a shared ß-lactam resistance gene pool? J. Antimicrob. Chemother. 63:1286-1288.

- Persoons D., S. Van Hoorebeke, K. Hermans, P. Butaye, A. de Kruif, F. Haesebrouck, and J. Dewulf. 2009. Methicillin-resistant Staphylococcus aureus in poultry. Emerg Infect Dis. 15:452-453.

- Denis O., C. Suetens, M. Hallin, B. Catry, I. Ramboer, M. Dispas, G. Willems, B. Gordts, P. Butaye, and M.J. Struelens. 2009. Methicillin-resistant Staphylococcus aureus ST398 in swine farm personnel, Belgium. Emerg. Infect. Dis. 15:1098-1101.

- Rasschaert G., W. Vanderhaeghen, I. Dewaele, N. Janez, X. Huijsdens, P. Butaye, and M. Heyndrickx. 2009. Comparison of fingerprinting methods for typing MRSA ST398. J. Clin. Microbiol. 47:3313-22.

- Persoons D., J. Dewulf, A. Smet A, L. Herman, M. Heyndrickx, A. Martel, B. Catry, P. Butaye, and Haesebrouck F. 2009. Prevalence and Persistence of Antimicrobial Resistance in Broiler Indicator Bacteria. Microb Drug Resist. 16:67-74

- Smet A., A. Martel, D. Persoons, J. Dewulf, M. Heyndrickx, L. Herman, F. Haesebrouck, and P. Butaye. 2009. Broad-spectrum beta-lactamases among Enterobacteriaceae of animal origin: molecular aspects, mobility and impact on public health. FEMS Microbiol Rev. 34:295-316.

- Kiiru J.N., S.M. Saidi, B.M. Goddeeris, N.C. Wamae, P. Butaye, S.M. Kariuki. 2009. Molecular characterisation of Vibrio cholerae O1 strains carrying an SXT/R391-like element from cholera outbreaks in Kenya: 1994-2007. BMC Microbiol. 9:275.

- Huehn S, Helmuth R, Bunge C, Guerra B, Junker E, Davies RH, Wattiau P, van Pelt W, Malorny B. 2009. Characterization of pathogenic and resistant genome repertoire reveals two clonal lines in Salmonella enterica subsp. enterica serovar Paratyphi B (+)-tartrate positive. Foodborne Pathog Dis. 6:431-43.

 

2008

 

 

- Hendriksen R.S., D.J. Mevius, A. Schroeter, C. Teale, E. Jouy, P. Butaye, A. Franco, A. Utinane, A. Amado, M. Moreno, C. Greko, K.D. Stark, C. Berghold, A.L. Myllyniemi, A. Hoszowski, M. Sunde, and F.M. Aarestrup. 2008. Occurrence of antimicrobial resistance among bacterial pathogens and indicator bacteria in pigs in different European countries from year 2002 - 2004; the ARBAO-II study. Acta Vet. Scand. 50:19
- Hendriksen R.S., D.J. Mevius, A. Schroeter, C. Teale, E. Jouy, P. Butaye, A. Franco, A. Utinane, A. Amado, M. Moreno, C. Greko, K.D. Stark, C. Berghold, A.L. Myllyniemi,, D. Wasyl, M. Sunde, and F.M. Aarestrup. 2008. Prevalence of antimicrobial resistance among bacterial pathogens isolated from cattle in different European countries: 2002-2004. Acta Vet. Scand. 50:28
- Hermans, K., Lipinska, U., Denis, O., Deplano, A., Struelens, M.J., Nemati, M.; Pasmans, F., Butaye, P., Martens, A., Deprez, P., Haesebrouck, F. 2008. MRSA clone ST398-SCCmec IV as a cause of infections in an equine clinic. Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift, 77: 429-433.
- Smet A., A. Martel, D. Persoons, J. Dewulf, M. Heyndrickx, B. Catry, L. Herman, F. Haesebrouck, and P. Butaye. 2008. Diversity of extended-spectrum-β-lactamases and class C β-lactamases among cloacal Escherichia coli in Belgian broiler farms. Antimicrob. Agents Chemother., 52:1238-1243.

2007

- Cloeckaert A., K. Praud, B. Doublet, A. Bertini, A. Carattoli, P. Butaye, H. Imberechts, S. Bertrand, J.M. Collard, G. Arlet, F.X. Weill. 2007. Dissemination of an Extended-Spectrum-{beta}-Lactamase blaTEM-52 gene-carrying IncI1 plasmid in various Salmonella enterica Serovars isolated from poultry and humans in Belgium and France, 2001-2005. Antimicrob. Agents Chemother., 5:1872-1875.
- Maes D., J. Vicca, T. Stakenborg, P. Butaye, A. de Kruif, and F. Haesebrouck. 2007. Gevoeligheid van Belgische Mycoplasma hyopneumoniae-isolaten voor antimicrobiele middelen Vlaams Diergen. Tijdschr. 76: 300-305
- Szakonyi G., D. Leng, P. Ma, K.E. Bettaney, M. Saidijam, A. Ward, S. Zibaei, A.T. Gardiner, R.J. Cogdell, P. Butaye, A.B. Kolsto, J. O'reilly, R.J. Hope, N.G. Rutherford, C.J. Hoyle, P.J. Henderson. 2007. A genomic strategy for cloning, expressing and purifying efflux proteins of the major facilitator superfamily. J. Antimicrob. Chemother. 59:1265-1270.
- Vicca J, D. Maes, T. Stakenborg, P. Butaye, F. Minion, J. Peeters, A. de Kruif, A. Decostere, and F. Haesebrouck. 2007. Resistance mechanism against fluoroquinolones in Mycoplasma hyopneumoniae field isolates. Microb. Drug Resist., 13:166-170.

2006

- Arlet G., T.J. Barrett, P. Butaye, A. Cloeckaert, M.R. Mulvey, D.G. White. 2006. Salmonella resistant to extended-spectrum cephalosporins: prevalence, and epidemiology, Microbes Infect. 8:1945-1954.
- Bertrand S., F. X. Weill, A. Cloeckaert, M. Vrints, E. Mairiaux, K. Praud , K. Dierick, C. Wildemauve, C. Godard, P. Butaye, H. Imberechts, P.A.D. Grimont and J.-M. Collard. 2006. Clonal emergence of extended spectrum ß-lactamase-producing (CTX-M-2) Salmonella enterica serovar Virchow isolates with a reduced susceptibility to ciprofloxacin in poultry and humans in Belgium and France, 2000 - 2003. J Clin Microbiol. 44:2897-2903.
- Butaye P., G.B. Michael, S. Schwarz, T.J. Barrett, A. Brisabois, and D.G. White .2006 The clonal spread of multidrug-resistant non-Typhi Salmonella serotypes, Microbes Infect. 8:1891-1897.
- Haesebrouck F., D. Vancraeynest, K. Hermans, B. Catry, P. Butaye, A. Decostere. 2006. Methicilline-resistente stapylococcus aureus stammen bij dieren: een gevaar voor de gezondheid van dier en mens? Vlaams Diergen. Tijdschr., 75, 254-261.
- Michael G.B., P. Butaye, A. Cloeckaert, S. Schwarz. 2006. Genes and mutations conferring antimicrobial resistance in Salmonella: an update. Microbes Infect. 8:1898-1914.
- Saidijam M, G. Benedetti, Q. Ren, Z. Xu, C.J. Hoyle, S.L. Palmer, A. Ward, K.E. Bettaney, G. Szakonyi, J. Meuller, S. Morrison, M.K. Pos, P. Butaye, K. Walravens, K. Langton, R.B. Herbert, R.A. Skurray, I.T. Paulsen, J. O'reilly, N.G. Rutherford, M.H. Brown, R.M. Bill, P.J. Henderson PJ. 2006. Microbial drug efflux proteins of the major facilitator superfamily. Curr. Drug Targets. 7:793-811.

2005

- Boucheron S., C.-H. Chiu, P. Butaye, E. Chaslus-Duncle, and A. Cloeckeart. 2005 High-Level resistance to fluoroquinolones linked to mutations in gyrA, parC, and par in Salmonella enterica serovar Scharzengrund isolates from humans in Taiwan. Antimicrob. Agents Chemother., 49:862-863.
- Butaye, P., L.A., Devriese, and F. Haesebrouck. 2005. Effect of avilamycine fed to chickens on E. faecium counts and on the selection of avilamycin-resistant E. faecium populations. Microbial Drug Resistance, 11:170-177.
- De Leener E., A. Martel, E.M. De Graef, J. Top, P. Butaye, F. Haesebrouck, R. Willems, and A. Decostere. 2005. Molecular analysis of human, porcine and poultry Enterococcus faecium isolates and their erm(B) genes. Appl. Environ. Microbiol. 71:2766-2770.
- Hendricks O., A. Molnar, T.S. Butterworth, P. Butaye, H.J. Kolmos, J.B. Christensen, and J.E. Kristiansen. 2005. In vitro Activity of Phenothiazine Derivatives in Enterococcus faecalis and Enterococcus faecium. Basic Clin. Pharmacol. Toxicol. 96:33-6.
- Saidijam M., Bettaney KE., SzakonyiG., Psakis G., Shibayama K., Suzuki S., Clough JL., Blessie V., Abu-Bakr A., Baumberg S., Meuller J., Hoyle CK., Palmer SL., Butaye P., Walravens K., Patching SG., O'reilly J., Rutherford NG., Bell RM., Roper DI., Philips-Jones MK., Henderson PJ. 2005. Active membrane transport and receptor proteins from bacteria. Biochem. Soc. Trans., 33:867-72.
- Stakenborg T., J. Vicca, P. Butaye, D. Maes, F. C. Minion, J. Peeters, A. de Kruif, F. Haesebrouck. 2005. Characterization of in vivo acquired resistance of Mycoplasma hyopneumoniae to macrolides and lincosamides. Microbial Drug Resistance, 11:290-294.

2004

- Doublet, B., P. Butaye, H. Imberechts, J.-M. Collard, E. Chaslus-Duncla, and A. Cloeckeart. 2004 First human case of Salmonella enterica serovar Agona harbouring the variant Salmonella genomic island 1-A multidrug resistance gene cluster. Emerg. Infect. Dis., 10:756-758.
- Doublet, B., P. Butaye, H. Imberechts, D. Boyd,M. R. Mulvey, E. Chaslus-Duncla, and A. Cloeckeart. 2004. Salmonella genomic island 1 multidrug resistance gene clusters in Salmonella enterica serovar Agona isolated in Belgium in 1992 to 2002. Antimicrob. Agents Chemother. 48:2510-2517.
- J. Vicca, T. Stakenborg, D. Maes, P. Butaye, J. Peeters, A. de Kruif, F. Haesebrouck. 2004. In vitro susceptibility of Myoplasma hyopneumoniae field isolates. Antimicrob. Agents Chemother.. 48:4470-4472.

2003
- Butaye, P., L.A. Devriese, and F. Haesebrouck. 2003. Antimicrobial growth promoters used in animal feed: a review of the less well known antibiotics and their effects on Gram-positive bacteria. Clin. Microbiol. Rev., 16:175-188.
- Butaye, P, A. Cloeckaert, and S. Schwarz. 2003. Mobile genes coding for efflux-mediated antimicrobial resistance in Gram-positive and Gram-negative bacteria. Int. J. Antimicrob. Agents, 22:205-210.

2002

- Baele, M., L.A. Devriese, P. Butaye, and F. Haesebrouck. 2002. Composition of enterococcal and streptococcal flora from pigeon intestines. J. Appl. Microbiol., 92:348-351.
- Butaye, P., M. Baele, L.A. Devriese, and F. Haesebrouck. 2002. Comparison of Susceptibility to Antimicrobials of the Enterococcal Species isolated from Pigeons (Columba livia). Microb. Drug Resist. 8:215-218.

2001
- Butaye, P., L.A. Devriese, and F. Haesebrouck. 2001 Differences in antibiotic resistance patterns of Enterococcus faecalis and Enterococcus faecium strains isolated from pet and farm animals. Antimicrob. Agents Chemother., 45:1347-1378.
- Butaye, P., L.A. Devriese, and F. Haesebrouck. 2001. Veterinair gebruikte ß-lactam antibiotica: activiteit en resistentie. Vlaams Diergen. Tijdschr., 70:172-179.