Afdrukken E-mail

Lood - Pb

ALGEMENE BESCHRIJVING VAN HET ELEMENT :

Loodmetaal: CAS N°: 7439-92-1
-atoomnummer: 82 -atoomgewicht: 207,2
-smeltpunt: 327,5°C -kookpunt: 1725°C (769°C)

 

Lood (Pb)IN EEN PAAR LIJNEN :

Lood (Pb) is een zeer zacht, plooibaar, dens, blauwachtig-wit metaal dat behoort tot de zogenaamde groep van zware metalen. Hoewel het van nature voorkomt in de grond en water door de verwering van bodemmineralen, het regelmatig in het milieu terecht via artificiële bronnen. Lood wordt gewoonlijk gevonden in ertsen met koper, zink, en zilver.

 

Een steeds belangrijkere bron van lood is de recyclage van Pb-houdende materialen.

 

Lood is een metaal dat vaak gebruikt wordt in zuur-loodautobatterijen, als bladlood in de bouwindustrie, in PVC-plastiek, als munitie, in kristalen en keramiek, in gewichtsriemen bij duiken, als zinklood, als schild tegen straling, ... Vroeger werd lood gebruikt als een pigment in verf en als antiklopmiddel in benzine. Deze toepassingen zijn in de EU sinds de jaren '90 verboden.

 

Het vroegere gebruik van lood in benzine en historische emissies door non-ferrometaalproducenten hebben geleid tot verhoogde concentraties Pb in de grond, het water en de lucht. Aangezien Pb sterk gebonden is aan de bodem, is de absorptie door wortels zeer klein en is het meeste Pb in bovengrondse plantendelen te wijten aan atmosferische Pb-afzetting.

 

Volwassenen en oudere kinderen worden voornamelijk blootgesteld aan lood via voeding en dranken, terwijl de inname van huishoudelijk stof en grond een belangrijke vorm van blootstelling is voor kinderen, die veel tijd spenderen op de vloer of in de tuin.

Lood


In het (menselijk) lichaam wordt lood verdeeld over de zachte weefsels (bloed, lever en nieren) en mineraliserende systemen (beenderen en tanden). Verhoogde loodgehaltes in het bloed van kinderen worden in verband gebracht met een impact op hun intelligentie (verminderd IQ).
Bij volwassenen kunnen hoge loodgehaltes in het bloed leiden tot onder andere minieme effecten op de spermakwaliteit, bloedarmoede, geheugenverlies en coördinatieverlies.


Classificatie volgens Verordening (EG0 Nr. 1272/2008 van 16 december 2008:
Repr. 1A: H 360Df: Kan vruchtbaarheid of het ongeboren kind beschadigen
STOT RE 2*; H373**: Kan schade veroorzaken aan de organen door lange of herhaalde blootstelling

Acute Tox. 4*; H332: schadelijk bij inhalering
Acute Tox. 4*; H302: schadelijk bij inslikken
Aquatic Acute 1; H400: Zeer toxisch voor waterleven
Aquatic Chronic 1; H410: Zeer toxisch voor waterleven met langdurige gevolgen

Reference: Regulation (EC) No 1272/2008 of the European Parliament and of the Council of 16 december 2008 on classification, labeling and packaging of substances and mixtures, amending and repealing Directives 67/548/EEC and 1999/45/EC, and amending Regulation (EC) No 1907/2006. Official Journal of the European Union L353/1. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:353:0001:1355:EN:PDF


NORMEN EN WETGEVING :

Maximumgehaltes voor lood in voedsel
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:173:0006:0009:EN:PDF
COMMISSION REGULATION (EC) No 629/2008 of 2 July 2008 amending Regulation (EC) No 1881/2006 setting maximum levels for certain contaminants in foodstuffs.

 

Maximale loodgehaltes in producten bedoeld voor veevoeder
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32002L0032:EN:NOT
DIRECTIVE 2002/32/EC of the European Parliament and of the Council of 7 May 2002 on undesirable substances in animal feed.


LoodAanvaardbare innameniveaus bij mensen

Het Gezamelijk Comité van deskundigen voor levensmiddelenadditieven van de FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations)/WHO (World Health Organization) (JECFA) herevalueerde lood voor de vijfde keer in 1999 en stelde toen de voorlopige toelaatbare wekelijkse inname (Provisional Tolerable Weekly Intake, PTWI) op van 25 µg/kg lichaamsgewicht. De PTWI van de WHO was voornamelijk afgeleid uit onderzoeken bij pasgeborenen en kinderen, en is gebaseerd op alle bronnen van loodinname (d.w.z. niet enkel voedselinname). In juni 2010 heeft JECFA lood opnieuw geëvalueerd omdat er nieuwe gegevens ter beschikking waren over o.a. de toxicologie en epidemiologie van lood. Uit deze evaluatie bleek dat de PTWI van 25 µg/kg lichaamsgewicht geassocieerd kon worden met een daling van het IQ met drie punten bij kinderen en een stijging van de systolische bloeddruk (bovendruk) van 3 mmHg bij volwassenen. Deze veranderingen werden als belangerijk beschouwd, en daarom werd de PTWI ingetrokken. Het Comité concludeerde echter ook dat het niet mogelijk was om een nieuw PTWI voor lood vast te leggen die de gezondheid kan beschermen. Het Comité bevestigde dat foetussen, zuigelingen en kinderen het meest gevoelig zijn voor lood, en een chronische lood inname via de voeding van 0.6 µg/kg lichaamsgewicht per dag (voor een kind van 20 kg) zou overeenkomen met een daling van het IQ met 1 punt op populatieniveau.

http://www.inchem.org/documents/jecfa/jeceval/jec_1260.htm


http://www.inchem.org/documents/jecfa/jecmono/v21je16.htm

De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA - European Food Safety Authority) bepaalde haar opinie in maart 2010 en concludeerde dat lood het meest negatieve effect heeft op de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel bij jonge kinderen en op het hart-en bloedvatensysteem bij volwassenen. Er werden "BenchMark Dose Lower Levels" (BMDL) afgeleid voor een aantal eindpunten :

  • Effecten op het centrale zenuwstesel bij kinderen : 0.50 µg/kg lichaamsgewicht/dag
  • Effecten op de systolische bloeddruk : 1.50 µg.kg lichaamsgewicht/dag
  • Chronische nierziekten : 0.63 µg/kg lichaamsgewicht/dag
http://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1570.htm


ROL VAN HET CODA-CERVA :

  • ONDERZOEK
De Eenheid Spoorelementen aan het CODA-CERVA heeft een lange voorgeschiedenis in de analyse van spoorelementen. De huidige onderzoeksprojecten over lood richten zich op
1) het bepalen van loodconcentraties in gewassen voor menselijke consumptie (aardappelen, wortelen, schorseneren, ...), in diervoedergewassen (maïs, weidegras, kuilgras) en in weefsels (vlees, nieren, lever) van runderen, en

2) de overdracht van lood vanuit verschillende milieus (lucht, bodem, water) doorheen de voedselketen.

Veldbemonstering van gewassen voor menselijke consumptie begon in 2001 en ging verder de jaren nadien. Dit project richt zich voornamelijk op niet-verontreinigde velden en bestudeert de overdracht van lood vanuit de lucht en bodem naar de gewassen.


In 2005 werden de nieren, lever en spierweefsels van 150 runderen bemonsterd en geanalyseerd op lood.

De monsters werden enerzijds verzameld in drie gebieden die verontreinigd waren met spoorelementen en anderzijds in landelijke gebieden weg van puntbronnen van spoorelementen, de zogenaamde referentiegebieden.

Er werd contact opgenomen met boerderijen waar de dieren gedurende meer dan 18 maanden verbleven hadden en er werd aan de boeren gevraagd om verder vrijwillig mee te werken. In totaal gingen 53 boeren hierop in en zo werden hun boerderijen in de lente, zomer en herfst van 2006-2007 bezocht.


Er werd vers weidegras, kuilvoeder, hooi, maïs en andere lokaal geproduceerd voedsel verzameld op de boerderijen. Bronwater en oppervlaktewater werden bemonsterd indien ze dienden als bron

Lood (Pb)

van drinkwater in de stal of in de weides. In alle stalen werd het loodgehalte bepaald.


Met deze informatie zullen er overdrachtsmodellen voor de voedselketen afgeleid worden voor lood.

In 2006-2007 werd de loodgehalte bepaald in door particulieren geproduceerde kippeneieren, alsook het Pb-gehalte in grond in de kippenrennen en in etensresten die aan de kippen gegeven werden.

 

In totaal deden er 59 privé-kippeneigenaars mee aan dit onderzoek genaamd CONTEGG (Chemische verontreiniging van lokaal geproduceerde eieren).

Er werden verhoogde loodconcentraties gevonden in de eieren. Deze Pb-gehaltes stellen echter geen gezondheidsrisico's. De voornaamste bron van Pb in de eieren bleek de grond te zijn in de kippenren.

 

  • DIENSTVERLENING

De eenheid Spoorelementen van het CODA-CERVA is vooral gericht op wetenschappelijk onderzoek en diensten in het domein van de voedselveiligheid, volksgezondheid en gezondheid van dieren. Ze biedt analysefaciliteiten aan derden aan door de bepaling van spoorelementen in voeding en veevoeder. Deze activiteit is geaccrediteerd in overeenstemming met de Europese Kwaliteitsnorm ISO 17025.

Het CODA-CERVA is het belgisch nationaal referentielaboratorium (NRL) voor de bepaling van spoorelementen in voeding en veevoeder.


WETENSCHAPPELIJK TEAM :

Nadia Waegeneers

Ann Ruttens

Karlien Cheyns

 

CODA-CERVA PUBLICATIES :

2012

- De Temmerman L., Ruttens A., Waegeneers N., 2012. Impact of atmospheric deposition of As, Cd and Pb on their concentration in carrot and celeriac. Environmental Pollution, 166, pp. 187-195

2009

- Waegeneers, N., Pizzolon, J.-C., Hoenig, M. and De Temmerman, L. 2009. Accumulation of trace elements in cattle from rural and industrial areas in Belgium. Food Additives and Contaminants 26: 326-332.

- De Temmerman L., Hoenig M.Transfert d'ETM toxiques des sols arables vers les pommes de terre, le froment et l'épeautre., 2009, 149-161. Chapitre 7 dans Contaminations métalliques des agrosystèmes et écosystèmes péri-industriels. Coordinateurs: Cambier Ph, Schvartz C., Van Oort F.

2008

- Vromman, V., Saegerman, C., Pussemier, L., Huyghebaert, A., De Temmerman, L., Pizzolon, J.-C. and Waegeneers, N. 2008. Cadmium in the food chain near non-ferrous metal production sites. Food Additives and Contaminants 25: 293-301.

2007

- Harcz, P., De Temmerman, L., De Voghel, S., Waegeneers, N., Wilmart, O., Vromman, V., Schmit, J.-F., Moons, E., Van Peteghem, C., De Saeger, S., Schneider, Y.-J., Larondelle, Y. and Pussemier, L. 2007. Contaminants in organically and conventionally produced winter wheat (Triticum aestivum) in Belgium. Food Additives and Contaminants 24: 713-720.

2005

- Pizzolon, J.-C. and Hoenig, M. 2005. Analyse des échantillons alimentaires par ICP-MS. Développement et routine : où sont les différences ? Canadian Journal of Analytical Sciences and Spectroscopy 50: 221-227.

2004

- De Temmerman, L. and Hoenig, M. 2004. Biomonitoring lead and cadmium deposition. Journal of Atmospheric Chemistry 49: 121-135.

2003

- De Temmerman, L., Vanongeval, L., Boon, W., Hoenig, M. and Geypens, M. 2003. Heavy metal content of arable soils in Northern Belgium. Water, Air and Soil Pollution 148: 61-76.