Afdrukken E-mail

Cadmium - Cd

ALGEMEENE BESCHRIJVING VAN HET ELEMENT :

Cadmiummetaal: CAS N°: 7440-43-9
-atoomnummer:48 -atoomgewicht: 112,41
-smeltpunt: 320,9°C -kookpunt: 765°C (769°C)


IN EEN PAAR LIJNEN :

Cadmium is een wit, zacht metaal dat behoort tot de zogenaamde groep van zware metalen.

Cadmium (cd)

 

Het is een natuurlijk element dat aanwezig is in aarde, water en lucht door het verweren van rotsen, de erosie van grond, bosbranden en vulkaanuitbarstingen. In sommige gebieden is cadmium aangerijkt in het milieu door het gebruik van fosfaatmeststoffen of andere menselijke activiteiten. Hoewel cadmiumerts bestaat, wordt cadmium over het algemeen geproduceerd als nevenproduct van de zinkproductie. Kleinere hoeveelheden cadmium worden geproduceerd tijdens de productie van andere non-ferro metalen zoals lood en koper.

 

Cadmium wordt vooral gebruikt in herlaadbare nikkel-cadmiumbatterijen, in zonnecellen, elektronische apparaten, als pigmenten in kunststoffen, glazen, keramiek of artistieke verf , en om ultraviolette afbraak van bepaalde kunststoffen te voorkomen of om een deklaag te geven aan metalen en legeringen om ze corrosiebestendig te maken, in het bijzonder in alkalische en mariene omgevingen.

 

In België werden er de voorbije decennia verschillende non-ferro metaalproductievestigingen gevestigd en werden er verschillende zink- en kopersmeltovens gebouwd in het noorden van het land (Kempen). Een negatief gevolg van deze activiteiten is de voornamelijk historische, lokale uitstoot in de lucht, het water en de bodem van grote hoeveelheden verontreinigende bestanddelen zoals cadmium.

 

De voornaamste inname door niet-rokers gebeurt via de opname van voedsel. Dit is zo omdat cadmium in zeer kleine hoeveelheden aanwezig is in voedingsmiddelen: cadmium in de bodem wordt gemakkelijk opgenomen door groenten en voedergewassen, die op hun beurt gebruikt worden om dieren te voederen of die direct geconsumeerd worden door de mens. Voor rokers is de grootste bron van blootstelling aan cadmium sigarettenrook. In het (menselijk) lichaam stapelt cadmium zich vooral op in de lever en de nieren.

 

Bij hoge gehaltes kan het een kritieke drempel bereiken en leiden tot ernstige nierstoringen en verhoogde risico's op beenbreuken.Cadmium (Cd)

Classificatie in overeenstemming met Richtlijn (EG) Nr. 1272/2008 van 16 december 2008:
Carc. 1B; H350: Kan kanker veroorzaken
Muta. 2; H341: Vermoeden dat het genetische gebreken veroorzaakt
Repr. 2: H 361fd: Vermoeden dat het schade toebrengt aan de vruchtbaarheid of het ongeboren kind
STOT RE 1; H372*: Veroorzaakt schade aan de organen door lange of herhaalde blootstelling
Acute Tox. 2*; H330: dodelijk indien ingeademd
Aquatic Acute 1; H400: Zeer giftig voor waterleven
Aquatic Chronic 1; H410: Zeer giftig voor waterleven met langdurige gevolgen

 

Referentie: Richtlijn (EG) Nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 over classificatie, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels, tot wijziging en intrekking van Richtlijnen 67/548/EEG en 1999/45/EG, en tot wijziging van Richtlijn (EG) Nr. 1907/2006. Publicatieblad van de Europese Unie L353/1. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:353:0001:1355:EN:PDF

 

NORMEN EN WETGEVING:

Maximale gehaltes cadmium in voedingsmiddelen
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:173:0006:0009:EN:PDF
COMMISSIERICHTLIJN (EG) Nr. 629/2008 van 2 juli 2008 tot wijziging van Richtlijn (EG) Nr. 1881/2006 die maximale gehaltes bepaalt voor bepaalde vervuilende stoffen in voedingsmiddelen.

 

Maximale cadmiumgehaltes in producten bestemd voor veevoeder.
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32002L0032:EN:NOT
RICHTLIJN 2002/32/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 7 mei 2002 over ongewenste stoffen in veevoeder.

 

Aanvaardbare menselijke opname

Het Gezamenlijk Comité van deskundigen voor levensmiddelenadditieven van de FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations)/WHO (World Health Organization) (JECFA) heeft voor de vierde keer cadmium geëvalueerd in 2001 waar het de Voorlopige Toelaatbare Wekelijkse Inname (PTWI) vaststelde op 7 µg/kg lichaamsgewicht. De WHO PTWI is gebaseerd op een biomerker van toxiciteit (renale tubulaire stoornis). In juni 2010 heeft JECFA cadmium nogmaals geëvalueerd omdat er nieuwe epidemiologische studies beschikbaar waren. Omwille van lange halfwaardetijd van cadmium in het menselijk lichaam, vond het Comité dat dat het beter was om een richtwaarde voor cadmium op maandbasis vast te leggen. Daarom werd de PTWI van 7 µg/kg lichaamsgewicht ingetrokken en vervangen door een Voorlopige Toelaatbare Maandelijkse Inname (PTMI) van 25 µg/kg lichaamsgewicht.

 

De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA - European Food Safety Authority) bepaalde haar opinie in januari 2009 en stelde een nieuwe toelaatbare wekelijkse inname vast voor cadmium (TWI) van 2.5 µg/kg lichaamsgewicht. Het risico op negatieve gevolgen voor groepen die blootgesteld worden aan gehaltes boven de TWI is zeer laag omdat de TWI niet gebaseerd is op effectieve nierschade maar op een eerdere aanwijzing van een verandering in het functioneren van de nieren, wat wijst op mogelijke nierschade later in het leven. De EFSA TWI waarde is lager dan de WHO PTMI ondanks het feit dat beide waarden gebaseerd zijn op dezelfde epidemiologische studie. Desalnietemin bevestigde EFSA zijn TWI van 2.5 µg/kg lichaamsgewicht in januari 2011.

http://www.efsa.europa.eu/EFSA/efsa_locale-1178620753812_1211902396126.htm

http://efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub.1975.htm

ROL VAN HET CODA-CERVA:

  • ONDERZOEK

De Eenheid Spoorelementen van het CODA-CERVA heeft een lange voorgeschiedenis in de analyse van spoorelementen.Cadmium (Cd)

De huidige onderzoeksprojecten betreffende cadmium leggen de nadruk op

1) de bepaling van cadmiumconcentraties in gewassen voor menselijke consumptie (aardappelen, wortelen, schorseneren, ...), in veevoedergewassen (maïs, weidegras, kuilvoeder) en in boviene weefsels van runderen (vlees, nieren, lever), en

2) de overdracht van cadmium vanuit verschillende milieu's (aarde, water, lucht) doorheen de voedselketen.


Veldbemonstering van gewassen voor menselijke consumptie startte in 2001 en ging verder de jaren nadien. Dit project richt zich vooral op niet-verontreinigde velden en bestudeert de cadmiumoverdracht van de bodem naar de planten.

 

In 2005 werden nier-, lever- en spierweefsels van 150 runderen bemonsterd en geanalyseerd op cadmium. De monsters werden enerzijds verzameld in drie gebieden die verontreinigd waren met spoorelementen en anderzijds in landelijke gebieden weg van puntbronnen van spoorelementen, zogenaamde referentiegebieden.

 

Er werd contact opgenomen met boerderijen waar de dieren gedurende meer dan 18 maanden verbleven hadden en er werd aan de boeren gevraagd om verder vrijwillig mee te werken. In totaal gingen 53 boeren hierop in en zo werden hun boerderijen in de lente, zomer en herfst van 2006-2007 bezocht.

 

Er werd vers weidegras, kuilvoeder, hooi, maïs en andere lokaal geproduceerd voedsel verzameld op de boerderijen. Bronwater en oppervlaktewater werden bemonsterd indien ze dienden als bron van drinkwater in de stal of in de weides. In alle stalen werd het cadmiumgehalte bepaald.

 

Met deze informatie werden er overdrachtsmodellen voor de voedselketen afgeleid voor cadmium.

  • DIENSTVERLENING:

De Eenheid Spoorelementen van het CODA-CERVA is vooral gericht op wetenschappelijk onderzoek en diensten in het domein van de voedselveiligheid, volksgezondheid en gezondheid van dieren. Ze biedt analysefaciliteiten aan derden aan door de bepaling van spoorelementen in voeding en veevoeder. Deze activiteit is geaccrediteerd in overeenstemming met de Europese Kwaliteitsnorm ISO 17025.

 

Het CODA-CERVA is het belgisch nationaal referentielaboratorium (NRL) voor de bepaling van spoorelementen in voeding en veevoeder.

 

WETENSCHAPPELIJK TEAM:

Nadia Waegeneers

Ann Ruttens

Karlien Cheyns

 

CODA-CERVA PUBLICATIES :

2013

- Ruttens A., Waegeneers N., Witters N., De Temmerman L., Vangronsveld J. Controlling Cd food chain transfer in historically contaminated areas: the Belgian Campine case. Proceedings of the 8th International Cadmium Conference, Kunming, China, 10-11/11/2011. Organisation/publication by the International Cadmium Association (ICdA).

2012

- De Temmerman L., Ruttens A., Waegeneers N., 2012. Impact of atmospheric deposition of As, Cd and Pb on their concentration in carrot and celeriac. Environmental Pollution, 166, pp. 187-195

2011

- Waegeneers, N., Ruttens, A. and De Temmerman, L. 2011. A dynamic model to calculate cadmium concentrations in bovine tissues from basic soil characteristics. Science of the Total Environment, 409. pp 2815-2823.

2010

- T. Nawrot, J. Staessen, H. Roels, E. Munters, A. Cuypers, T. Richart, A, Ruttens, K. Smeets, H. Clijsters, J. Vangronsveld, 2010, Cadmium exposure in the population: from health risks to strategies of prevention. Biometals, 23, 5, 769-782
- Vromman V, Waegeneers N, Cornelis C, De Boosere I, Van Holderbeke M, Vinkx C, Smolders E, Huyghebaert A, Pussemier L. Dietary cadmium intake by the Belgian adult population. Food Addit Contam Part A Chem Anal Control Expo Risk Assess. 2010 Dec;27(12):1665-73

2009

- Waegeneers, N., Pizzolon, J.-C., Hoenig, M. and De Temmerman, L. 2009. Accumulation of trace elements in cattle from rural and industrial areas in Belgium. Food Additives and Contaminants 26 : 326-332.
- Waegeneers, N., Pizzolon, J.-C., Hoenig, M. and De Temmerman, L. 2009. The European maximum level for cadmium in bovine kidneys is in Belgium only realistic for cattle up to two-years of age. Food Additives and Contaminants. 26 : 1239-1248

- De Temmerman L., Hoenig M. Transfert d'ETM toxiques des sols arables vers les pommes de terre, le froment et l'épeautre., 2009, 149-161. Chapitre 7 dans Contaminations métalliques des agrosystèmes et écosystèmes péri-industriels. Coordinateurs: Cambier Ph, Schvartz C., Van Oort F.

2008

- Vromman, V., Saegerman, C., Pussemier, L., Huyghebaert, A., De Temmerman, L., Pizzolon, J.-C. and Waegeneers, N. 2008. Cadmium in the food chain near non-ferrous metal production sites. Food Additives and Contaminants 25 : 293-301.

2007

- Harcz, P., De Temmerman, L., De Voghel, S., Waegeneers, N., Wilmart, O., Vromman, V., Schmit, J.-F., Moons, E., Van Peteghem, C., De Saeger, S., Schneider, Y.-J., Larondelle, Y. and Pussemier, L. 2007. Contaminants in organically and conventionally produced winter wheat (Triticum aestivum) in Belgium. Food Additives and Contaminants 24 : 713-720.

2005

- Pizzolon, J.-C. and Hoenig, M. 2005. Analyse des échantillons alimentaires par ICP-MS. Développement et routine : où sont les différences ? Canadian Journal of Analytical Sciences and Spectroscopy 50 : 221-227.

2004

- De Temmerman, L. and Hoenig, M. 2004. Biomonitoring lead and cadmium deposition. Journal of Atmospheric Chemistry 49 : 121-135.

2003

- De Temmerman, L., Vanongeval, L., Boon, W., Hoenig, M. and Geypens, M. 2003. Heavy metal content of arable soils in Northern Belgium. Water, Air and Soil Pollution 148 : 61-76.